نحوه کاشت و داشت باقلا

نحوه کاشت و برداشت باقلا

باقلا با نام علمی “Vicia Faba” جزو خانواده لگومینـوز “Leguminosae” مـی باشـد . خاسـتگاه اصـلی آن جنوب غربی آسیا می باشد و به عنوان یک محصول زمستانه درسطح وسیع در منـاطق گرمـسیری بـا زمـستان ملایم و در ارتفاعات زیاد (بالاتر از ۱۲۰۰ متر از سطح دریا ) کاشته می شود. باقلا گیاهی دگرگشن بوده کـه حــدود ۴۵-۳۰ درصــد دگرگــشنی دارد و حــشرات رل اصــلی را در دگرگــشنی برعهــده دارنــد. تعــداد کروموزمهای آن ۱۲=۲n می باشد. باقلا به دو صورت غلاف سبز و دانه خشک به مـصرف مـی رسـد. ارزش غذایی آن به علت دارا بودن مقدار زیاد پروتئین (۴۳-۳۰ درصد) و مخـصوصاً چنـد اسـید آمینـه اصـلی مثـل لیزین، آرژنتین و میتونین حائز اهمیت می باشد. در روی ریشه های باقلا باکتری های تثبیت کننده ازت قـرار دارند که مقدار بیشتری بر روی ریشه اصلی وانشعابات اولیه به مقدار کمتر در روی ریشه های ثانویـه دیـده می شود. مقدار ازتی که به این سبب به خاک اضافه می شود بـین ۱۰۰-۶۰ کیلـوگرم در هکتـار تخمـین زده می شود.

Close-up of broad beans in his pod

اکولوژی مناسب باقلا
دامنه کشت این گیاه وسیع بوده و از ۹ درجه تا بیش از ۴۰ درجه عرض شمالی و از نزدیک سطح دریا تا بیش از ۲۰۰۰ متر سطح دریا گسترده شده اسـت. دمـای کمتـر از ۱۰ درجـه سـانتی گـراد موجـب افـزایش تعـداد روزهای جوانه زنی در باقلا خواهد گردید. باقلا می تواند دمای ۴- درجه تحمل کند و در دمـای ۷- درجـه سانتی گراد از بین خواهد رفت. برای به دست آوردن محصول خوب در طول مدت رویش بـه طـور معمـول نیاز به ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتی گراد حرارت می باشد. اگر در زمان گلدهی درجه حرارت بیشتر از این افزایش یابد باعث ریختن گل وعدم تلقیح می گردد. باقلا در مقایسه با سایر گونه هـای حبوبـات نـسبت بـه خـشکی حساسیت بیشتری نشان می دهد و در شرایط دیم به ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیمتر بارندگی با پراکنش مناسب در طول رویش نیاز دارد. رژیم حرارتی ۲۰ درجه سانتی گراد در روز و ۱۵-۱۰ درجه سـانتی گـراد در شـب موجـب تسریع گلدهی می شود.

خاک های مناسب جهت کاشت باقلا
باقلا در تمام خاکها قادر به رشد بوده ولی طالـب خـاک هـای نـسبتاً رسـی خاصـلخیز و رسـی شـنی مـی باشد. Ph مناسب بین ۶ تا ۷.۳ می باشد. حداقل درجه حرارت بـرای جوانـه زدن بـاقلا بـین ۵-۴ درجـه سـانتی گراد است. باقلا قادر به تحمل ماندابی نسبت به آبیاری محصول به مقدار زیاد در طی مراحل آخر رشد گیـاه نمی تواند اثرات منفی و نامساعدی را که کمبود آب با منظم نبودن آن در اوائل رشد روی گیـاه مـی گـذارد جبران نماید. در دوره رشد و نمو خود بسته به شرایط اقلیمی بـه ۴-۲ دفعـه آبیـاری نیـاز دارد. بـاقلا در آب و هوای مرطوب خوب رشد می کند و مهمترین مرحله آبیاری برای ایـن گیـاه هنگـام گلـدهی و آغـاز غـلاف بندی است.

آماده سازی زمین برای کشت باقلا
برای حصول بیشترین راندمان در زراعت آبی می بایست اصول فنی و صحیح عملیات تهیه زمین و کاشـت را در نظر گرفت و اصولاً در زراعت باقلا کشت هیرم برخشکه کاری تـرجیح داده مـی شـود و بعـد از گـاو رو شدن زمین بایستی اقدام به بازکردن خاک و زیر خاک کردن بقایای گیـاهی نمـود و ایـن عمـل بـا گـاوآهن برگردان دار عملی می شود لازم است عمق شخم به ۲۰ سانتی متر برسد. در صورت ایجاد کلوخه هـای نـسبتاً درشت بایستی نسبت به دیسک زدن و خرد کردن کلوخه ها اقدام نمـود. پـس از آمـاده کـردن زمـین بوسـیله کولتیواتور یا گاو آهن پنجه غازی شیارهایی به فاصله ۶۰ تـا۸۰ سـانتی متـر ایجـاد کـرده ( عمـق شـیارها ۷-۵ سانتی متر) و سپس با دست یا ردیفکار اقدام به ریختن بذر در داخل جوی ها به فواصل حدود ۱۰ سانتی متـر نموده و روی بذور را با خاک نرم پوشاند.

تاریخ کاشت
به علت اینکه شرایط جوی ودرجه حرارت در نقاط مختلف متفاوت است، بنابراین زمان کاشت بـاقلا نیـز در مناطق مختلف متغیر است. زمان کاشت باقلا زمانی است کـه گرمـای تابـستان تمـام شـده و سـرمای زمـستان شروع نشده باشد. باتوجه به موارد فوق بهترین فاصله زمانی برای کاشت باقلا از نیمه دوم مهر تا اوایل آذرماه می باشد.

آماده سازی بذر قبل از کاشت
قبل از کاشت جهت آماده سازی بذر دو عمل مهم بوجاری و ضدعفونی بذور بایستی اعمال شود. انجام ایـن امور باعث افزایش محصول و کاهش ضایعات، بـروز بیمـاری هـا و ناخالـصی بـذر مـی شـود. بـذر را بـرای جلـوگیری از خـسارت امـراض خـاکزی و بـذر زاد یـا حـشرات، طـی دوران سبز شـدن و اسـتقرار گیاهچـه ضدعفونی می کنند. سموم مناسب برای ضدعفونی، مانکوزب یا کاربندازیم به مقدار ۲ در هـزار مـی باشـد. میزان بذر لازم برای یک هکتار درکشت ردیفی به مقدار ۱۶۰-۱۸۰ کیلوگرم درهکتار می باشد.

crop_fababeans

تناوب زراعی
باقلا و سایر گیاهان خانواده لگومینوز در تناوب زراعی نقش مهمـی را از نقطـه نظـر اضـافه نمـودن ازت دارا است. به خصوص در تناوب با پنبه، سویا و ذرت که با این روش علاوه بر برداشـت دو محـصول در یکـسال زراعی در تقویت خاک زراعی نیز مؤثر بوده و شاخ وبرگ (بقایای محصول) علوفه مناسبی بـرای دام هـای منطقه خواهد بود. باقلا را دوسال پشت سرهم نبایستی دریک زمین کشت نمـود وبهتـر اسـت بعـد از گیاهـان وجینی در تناوب قرارگیرد. هنگامی که میزان نماتد خاک به علت افزایش سهم غلات در تناوب افزایش می یابد قراردادن باقلا در تناوب جمعیت نماتدها را کاهش می دهد.

ارقام اصلاح شده باقلا در ایران
باقلا یکی از قدیمی ترین گیاهان زراعی در ایران می باشـد. ارقـام دانـه ریـز در منطـق سردسـیر و ارقـام دانـه متوسط تا درشت مخصوص مناطق مدیترانه ای و گرمسیر و نیمه گرمسیری می باشد. بعـضی از ارقـام اصـلاح شده باقلا برای مناطق جنوبی کشور (خوزستان و فارس) شامل باقلای زهره، الجزایری، شـامی، شـاخ بـزی و سرازیری می باشد. یکی از رقم های اصلاح شده مناسب کشت نواحی ساحلی خزر بخصوص استان گلستان رقم برکت می باشد کـه مشخصات آن به شرح زیر می باشد:
– طول غلاف : ۲۵-۲۰ سانتی متر
– تعداد بذر در غلاف : ۷-۶ دانه
– وزن هزار دانـه : ۱۵۰۰ گـرم
– عملکـرد دانه خشک : ۳-۲ تن در هکتار
– عملکرد سبز : ۲۵-۱۷ تن در هکتار

نیاز کودی باقلا
جهت استفاده از کودهای مورد نیاز گیاه ترجیحاً باید پس از نمونه گیـری وآزمـون خـاک اقـدام کـرد و در یک توصیه عمومی، کود فسفات آمونیوم به میزان ۱۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم درهکتار قبل از کاشت و کـود اوره به میزان ۲۵-۲۰ کیلوگرم درهکتار به عنوان استارتر در نظر گرفته می شود. لازم به ذکر اسـت اضـافه نمـودن کودهای فسفره در اراضی رسی، شنی در افزایش میزان محصول بسیار مؤثر است.

علف های هرز باقلا
جهت مبارزه با علف های هرز قبل از کاشت از سم ترفلان به میـزان ۱.۵ تـا ۲ لیتـر در هکتـار وبـرای کنتـرل علف های هرز باریک برگ علف کش های فوکوس به مقدار ۱.۵ ،گالانت ۱.۵ تا ۲، فوزیلید به مقدار ۲ – ۳ لیتر در هکتار قابل توصیه می باشد. زمان مناسب برای مصرف آنها پس از ۴ برگی شـدن محـصول زراعـی تا پیش از مرحله گلدهی می باشد و کاربرد بازاگران (بنتازون) به مقـدار ۲ لیتـر درهکتـار پـس از سـه برگـی شدن محصول در کنترل علف های هرز پهن برگ به خصوص خردل وحشی مؤثر است. لازم به ذکـر اسـت که این علف کش قدری موجب سوختگی لبه برگهای باقلا می شود ولی در کاهش عملکرد تأثیری نخواهد داشت.

آفات باقلا
مهمترین آفت باقلا، شته سیاه باقلا می باشد که عامل انتقال بسیاری از بیماری های ویروسی حبوبـات اسـت. ظهور این آفت از اواخر زمستان شروع در مرحله گلدهی به اوج خود می رسد و باعث تغییر شـکل در رنـگ برگ و ساقه می شود و رشد بوته را نیز متوقف می کند و خسارت آفت توأم بـا ترشـح عـسلک اسـت. بـرای مبارزه با این آفت استفاده از ارقام مقاوم، کنترل علف های هرز مزرعه، استفاده از دشمنان طبیعـی شـته سـیاه باقلا نظیر کفشدوزک هفت نقطه ای می باشد و برای کنترل شیمیایی استفاده از سموم فسفره از قبیل مـالاتیون ۵۷ درصد، دیازینون ۶۰ درصد به مقدار ۱.۵ لیتر در هکتار و گوزاتیون ۳۵ درصد به میزان ۲ لیتر در هکتـار، و پریمور به مقدار ۰.۵ کیلوگرم درهکتار می باشد. از آفات مهم بعدی سوسک چهار نقطه ای حبوبات به نام “Callosobruchs aculatus” می باشد کـه حـشره ای پلی فاژ بوده که لارو آن از دانه های بقولات مختلف مانند لوبیا، نخود، ماش، عدس و باقلا تغذیه مـی کنـد و بنام آفات انباری حبوبات مشهور است. فعالیت حشرات ماده از مزرعه شروع می شود و تخـم هـای خـود را به صورت انفرادی، روی غلاف های کاملاً رسیده و یا در انبار روی دانه های بقولات قرار مـی دهـد و آنهـا را به وسیله ماده لزجی به سطح دانه ها می چسباند. جهت مبارزه با این آفت اسـتفاده از ارقـام مقـاوم، کنتـرل بیولوژیکی، استفاده از سموم گازی نظیر متیل بروماید و فستوکسین می باشد. همچنین این آفت بـه صـورت مزرعه ای-انباری می باشد و به منظور جلوگیری از انتقال آفت به انبار وکاهش خـسارت آن لازم اسـت کـه آفت در مزرعه کنترل شود بدین منظور دو نوبت سمپاشی با سم لاروین به میزان یک کیلوگرم در هکتار کـه نوبت اول در زمان ظهور غلاف های اولیه ونوبت دوم ۱۰ روز بعد از سمپاشی اول توصیه مـی شـود. لازم بـه ذکر است سرمادهی آفت یا درمعرض دمای پایین قراردادن آن می تواند کنترل خوبی روی آن ایجاد نمایـد به طوری که اگر محصول آلوده به میزان ۷۲ ساعت درمعرض سرمای ۱۸ درجه سانتی گـراد زیـر صـفر قـرار گیرد باعث نابودی ۱۰۰ درصد آنها می شود.

بیماری های باقلا
از بیماری های مهم باقلا می توان به بیماری لکه شکلاتی (Botrytis Faba) ، برق زدگی، زنگ باقلا (Uromyces Vicia-Faba) و مرگ گیاهچه “Damping-odf” نام برد و برای کنترل آنها استفاده از ارقام مقاوم (درمورد برق زدگی و لکه شکلاتی )، عملیات زراعی مانند تنـاوب ، شخم یا سوزاندن بقایای محصول و کنترل شیمیای توسط قارچ کشهایی نظیر مانکوزب یا کاپتـان و مانـب بـه نسبت ۲ درهزار درهنگام شروع بیماری در بوته های جوان می تواند مؤثر باشد.

symptoms-of-chocolate-spot-disease-on-faba-bean-leaf

برداشت باقلا
محصول باقلا را به دو صورت سبز و خشک می توان مورد استفاده قرار داد:
۱. باقلای سبز را پیش از زرد شدن برگها یا غلافها بایستی برداشت نمود به طوری کـه دانـه هـای داخـل غلاف سبزی و تازگی خود را کاملاً حفظ کرده باشند.
۲. برداشت محصول دانه خشک موقعی است که اکثر غلاف ها از سبز به قهو ه ای تغییر رنگ داده و قاعده غلافها سیاه شده باشند و رطوبت در حدود ۱۶ درصد برسد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*