چطور جوشکار حرفه ای شوم

فرآیند جوش قوسی

وقتی جریان بسیار بالا به عبارت دیگر جریان با آمپر بالا  در نوک الکترود در فاصله بسیار کمی از فلز جوشکاری باعث ایجاد یک قوس الکتریکی میگردد و فرآیند جوش آغاز میشود. در اینجا برخی از اصطلاحات رایج در جوشکاری را آموزش خواهیم داد:

دستگاه جوشکاری: دستگاهی است که برق ۲۴۰-۱۲۰ ولت متناوب را به برق جوشکاری که معمولاً ۷۰-۴۰ ولت برق مستقیم تبدیل میکند. این دستگاه شامل یک ترانسفورماتور بزرگ و سنگین، مدار الکتریکی کاهش ولتاژ، فن خنک کننده و قسمت تنطیم آمپر میباشد.

کابلهای جوشکاری: این کابلها رشته های مسی ضخیم عایقدار است که وظیفه آنها عبور جریان بالا و ولتاژ پایین جهت جوشکاری استفاده می شود. این کابلها شامل دو عدد کابل که اصطلاحاً یکی کابل جوشکاری و دیگری کابل اتصال است.

انبر جوش: وسیله ای است که در انتهای کابل جوشکاری متصل میشود و جوشکار جهت جوشکاری آن را به دست میگیرد.

آموزش جامع جوشکاری

 

انبر اتصال: وسیله ای است که در انتهای کابل اتصال متصل میشود و جوشکار آنرا به فلز پایه متصل میکند تا مدار الکتریکی جوشکاری یعنی عبور جریان از فلز جوشکاری ایجاد شود.

آموزش جامع جوشکاری

 

آمپر: از این عبارت جهت توصیف میزان جریان جوشکاری استفاده میشود. آمپر بالاتر باعث ایجاد قوس قویتر با حرارت بیشتر میگردد تا بتوان عمق جوشکاری را بیشتر کرد.

 

آموزش جامع جوشکاریالکترودها: انواع بسیاری از الکترودها با مشخصات متفاوت جهت انواع فلزها و آلیاژها وجود دارد.  مثلاً برای آهن، فولاد ضد زنگ، آلومینیوم و فولاد با کربن های بالا هر کدام الکترود مخصوص بخود دارند. یک الکترود شامل میله ای نازک در مرکز دارای پوششی از  عناصر مختلف است که این پوشش جهت حفظ جوش استفاده میشود به عبارتی دیگر با سوختن خود اکسیژن را میگیرد و دی اکسید کربن تولید میکند و باعث میشود که فلز جوش اکسیده نشود.

  • برخی از الکترودهای کاربردی را معرفی میکنیم:
  • الکترودهای E6013 برای فولاد نرم و دارای پوشش سلولزی است. دو رقم اول نشان دهنده مقاومت کششی بر حسب پوند بر اینچ مربع است یعنی این الکترود دارای مقاومت کششی ۶۰۰۰۰ PSI است.
  • الکترودهای E6010  الکترود قطب معکوس است. معمولاً برای جوشکاری لولهای آب و بخار استفاده می شود و مخصوصاً برای جوش سقفی مناسب است چرا که حوضچه مذاب تشکیل شده در قوس الکتریکی پایدار بوده و ریخته نمی شود.
  • الکترودهای E7018 الکترود فولادی با پوشش دارای هیدروژن کم است که بیشتر برای ساخت اسکلت فلزی سازه ها بکار میرود و دارای مقاومت بالایی است.
  • اندازه های الکترود. الکترودها با اندازه های مختلف بر حسب قطر میله فلزی در مرکز الکترود ساخته می شوند و از ۲ میلیمتر تا ۱۰ میلیمتر وجود دارند. اندازه الکترود بر اساس مقدار آمپر و ضخامت فلز پایه  انتخاب میشود.

وسایل ایمنی: این وسایل جهت محافظت از جوشکار استفاده میشود و شامل ماسک جوشکاری جهت محافظت از چشم، دستکش مخصوص جوشکاری جهت محافظت دست جوشکار از برخورد مواد مذاب پاشیده شده و کفش ایمنی جهت محافظت از پای جوشکار.

آموزش جامع جوشکاری

میز جوشکاری: برای جوشکاری در محیط کارگاهی باید میز کار آهنی با ابعاد مناسب بسته به نوع کار داشته باشید. جنس آهنی میز باعث میشود تا کابل اتصال را به میز متصل کنید و برای جابجایی قطعات هر دفعه مجبور به اتصال مجدد نشوید. ضخامت ورق روی میز هم ۰/۵ سانتیمتر توصیه میشود.

آموزش جامع جوشکاری

 

مراحل اصولی جوشکاری

 

۱- پرداخت مسیر جوشکاری: در صورتی که جوشکاری دو قطعه رو در رو با یکدیگر داشته باشیم بهتر است لبه های دو قطعه را در مسیر جوشکاری با دستگاه فرز برقی پرداخت کنیم و به عبارت دیگر پخ نماییم. اینکار باعث میشود تا جوش نفوذ کافی در دو قطعه داشته باشد و حوضچه مذاب در درون پخی ایجاد شده قرار بگیرد که در نتیجه این عمل سطح نهایی جوشکاری هم سطح دو قطعه خواهد شد. حداقل فایده این کار اینست که سطوح جوشکاری از مواد زاید نظیر زنگ، گردوخاک، رنگ و روغن پاک خواهد شد و سطحی کاملاً تمیز خواهیم داشت.

آموزش جامع جوشکاری

 

۲- گیره: در صورت امکان قطعات جوشکاری را به یکدیگر توسط گیره محکم کنید تا حین جوشکاری جابجا نشوند.

آموزش جامع جوشکاری

۳- اتصال: کابل اتصال را به قطعه بزرگتر یا میز کار وصل کنید.

۴- نصب الکترود: الکترود مناسب کار خود را با توجه به میزان آمپر انتخاب کنید. برای مثال برای یک ورق ۶ میلیمتر از الکترود E6013 با قطر ۳ میلیمتر و آمپر بین ۱۰۰ـ۸۰ استفاده میشود. الکترود را درون انبر جوشکاری بگذارید و دستگاه جوشکاری را روشن کنید.

۵- وسایل ایمنی: دستکش ها را بپوشید و انبر جوشکاری را با دستی که راحتید بگیرید و ماسک را با دست دیگر نگهدارید و یا میتوانید از کلاه ماسک استفاده کنید. 

آموزش جامع جوشکاری

 

۶- قوس الکتریک: سپس نوک الکترود را به سطح فلز نزدیک کنید و همانطور که به سطح فلز نزدیکتر میکنید به سمت خود حرکت دهید تا قوس الکتریک تشکیل گردد.قطعاً برای تازه کاران امکان دارد هنگام نزدیک کردن الکترود به سطح فلز نوک الکترود به سطح کار بچسبد و این باعث میشود مقاومت شدیدی در مدار الکتریکی دستگاه ایجاد کند و باید بلافاصله نوک انبر را با حرکت دست خود به چپ و راست جدا کنید. باز هم توصیه میکنم بدون ماسک اینکار را نکنید.

آموزش جامع جوشکاری

نکته دیگر ممکن است آمپر انتخابی برای الکترود کم باشد و این هم باعث میشود الکترود اغلب به سطح فلز بچسبد. توصیه میشود آمپر را با توجه به الکترود و ضخامت ورق جوشکاری انتخاب کنید. آمپرهای بالا برای ورق های نازک باعث ذوب شدن و سوراخ شدن ورق خواهد شد.

۷- خال جوش: در صورت نبود گیره بهتر است دو قطعه مورد نظر را با جوش های نقطه ای که در اصطلاح کارگاهی به آنها خال جوش گفته میشود به یکدیگر جوش دهیم و بعد جوشکاری را شروع کنیم. بنابراین در نقاطی که فکر میکنید خال جوش بزنید و توجه کنید بدون ماسک هرگز به قوس نگاه نکنید. بعد از تشکیل قوس درون ماسک خود عمل جوش را به چشم خود میبینید و برای این خال جوش کافی است احساس کنید اتصال صورت گرفته سپس انبر را از سطح فلز دور کنید و این عمل خال زنی را به تعداد لازم تکرار کنید.

آموزش جامع جوشکاری

۸- جوشکاری: اکنون مواد ناشی از سرد شدن لایه محافظتی الکترود که سرباره یا گل جوش می گویند را به کمک چکشی کوچک از سطح خال جوش ها بردارید. سپس از نقطه شروع جوشکاری انبر را به سطح فلز نزدیک کنید و به سمت خود بکشید تا قوس ایجاد گردد و از درون ماسک جوشکاری به دقت قوس الکتریکی را مشاهده نمایید تا نه زیاد نزدیک سطح فلز شود و نه دور از آن. فاصله را با دقت حفظ کنید و با سرعت آرام الکترود را در مسیر جوشکاری حرکت دهید. نگران نباشید از درون ماسک کاملاً مسیر حرکت خود را میبینید و مدام حواستان باشد که طبق سرعتی که میروید ادامه دهید و این سرعت بستگی به آمپر انتخابی شما هم دارد. این حرکت را تا تمام شدن الکترود ادامه دهید. در صورتیکه قوس الکتریکی را قطع کردید برای ادامه جوشکاری حتماً لایه محافظتی جوش را در آن نقطه بریزید. در صورتیکه اینکار انجام نشود احتمال محبوس شدن گل جوش در داخل حوضچه مذاب زیاد است و بعد از جوشکاری ظاهر کار کرمو زده دیده خواهد شد و جوش مقاومت لازم را نخواهد داشت.

نکته ای که باید یادآور شویم اینست که با تمرین زیاد میتوانید میزان آمپر مورد نیاز و بهترین راه برای جوشکاری را تشخیص دهید. همانطور که گفتم همه چیز به دقت و تمرکز جوشکار به محل قوس الکتریک است تا با مشاهده نحوه تشکیل حوضچه مذاب و حتی گوش کردن به صدای قوس الکتریکی بتواند الکترود را بخوبی هدایت کند.

آموزش جامع جوشکاری

۹- جوشکاری تخت: بهتر است جوشکار تازه کار ابتدا از جوشکاری در حالت تخت شروع کند و البته در این حالت بهترین شرایط جوشکاری را خواهیم داشت. سپس آنقدر تمرین داشته باشد تا مسلط به بدست گرفتن انبر و حرکت الکترود شود. باور کنید هر چقدر مطلب درباره نحوه صحیح جوش دادن بخوانید و یا فیلم آموزشی ببینید که البته باید اصولی فرا بگیرید هرگز مانند تجربه ای که در حین جوشکاری در عمل را نخواهید یافت.

آموزش جامع جوشکاری

۱۰- جوش مستقیم: همچنین بهتر است تا مسلط شدن به کار جوشکاری حرکت الکترود را بطور مستقیم بدون جابجایی نوک آن به چپ و راست یا جلو و عقب کشیدن انجام دهید. این حرکات بدلیل مسلط نبودن دست جوشکار تازه کار باعث میشوند مواد محافظ جوش درون مواد مذاب گیر کنند و به همان صورت خنک شوند و نتیجه کار بطور بدیهی کرمو زده خواهد شد. توضیح کاملتر اینکه حرکت مستقیم و پیوسته الکترود باعث میشود مواد مذابی که از الکترود به سطح فلز ریخته میشوند یکی پس از دیگری روی هم قرار گیرند و جوش حالت زنجیره به خود بگیرد که بهترین جوش خواهد بود.

۱۱- جوش زیگ زاگ: بسیار خوب اکنون فرض بر اینکه به کار جوشکاری در حالت تخت و مستقیم کاملاً مسلط شده اید و بخوبی میتوانید قوس الکتریک را کنترل کنید وقت آن رسیده تا با تغییر شرایط کار نحوه جوشکاری را نیز تغییر دهید. گاهی اوقات فاصله دو قطعه جوشکاری از یکدیگر بیشتر است و باید با جوش پر شود و یا بخواهید عمق نفوذ جوش خود را بیشتر کنید. حرکت آهسته تر الکترود باعث میشود تا عمق بیشتری از فلز جوش شود ویا اگر بخواهید مسیر جوش خود را پهن تر کنید باید نوک الکترود را بطور زیگ زاگ یا موجی حرکت دهید.

آموزش جامع جوشکاری

بنابراین تمرینات خود را اینگونه در حالت تخت ادامه دهید یعنی نوک الکترود را در حالیکه در مسیر جوشکاری حرکت میدهید به فرم زیگ زاگ یا موجی انجام دهید. البته توصیه میشود حرکت زیگ زاگ را بیشتر تمرین کنید تا حرکات دیگر. حرکت زیگ زاگ بهترین نتیجه راخواهد داد این را پس از تمرین کافی درک خواهد کرد.

۱۲- جوش افقی: پس از اینکه احساس کردید بطور کامل مسلط به جوشکاری در حالت تخت شدید و میتوانید جوشکاری پیوسته و زنجیره ای داشته باشید وقت آن رسیده تا این اصول را در حالات دیگر بکار ببرید. ابتدا از حالت افقی شروع کنید یعتی قطعات را بصورت افقی قرار دهید و جوشکاری کنید. بسیار دقت کنید تا بتوانید با حرکت الکترود حوضچه مذاب را کنترل کنید تا از ریزش مواد مذاب به سمت پایین جلوگیری کنید. البته که در ابتدای کار نمی توانید اینکار را بکنید پس با تمرین های بسیار قادر خواهید بود این حالت جوشکاری را هم با موفقیت پشت سر بگذارید. قابل ذکر است که انتخاب آمپر مناسب در این حالت بسیار مهم است یعنی با یک پاس جوش باید جوشکار آمپر خود را طوری تنطیم کند تا مواد مذاب را بهتر کنترل کند.

۱۳- جوش عمودی: سپس حالت عمودی را تمرین کنید یعنی قطعات را بصورت عمود کنار هم قرار دهید و جوشکاری کنید. مجدداً بسیار دقت کنید تا بتوانید با حرکت الکترود حوضچه مذاب را کنترل کنید تا از ریزش مواد مذاب به سمت پایین جلوگیری کنید. در این حالت هم انتخاب آمپر مناسب بسیار مهم است یعنی با یک پاس جوش باید جوشکار آمپر خود را طوری تنطیم کند تا مواد مذاب را بهتر کنترل کند.

۱۳- جوش سربالا: پس از حالت عمود سراغ حالت بسیار مشکل سر بالا یا سقفی خواهیم رفت که این حالت برای جوشکاری اصلاً استاندارد نیست و هیچ جوشکاری در این حالت نتیجه کاملاً مطلوب را نخواهد گرفت. بنابراین در ساخت قطعات یا اسکلت فلزی یک سازه طوری مونتاژ میکنند که از این حالت خودداری شود. ولی گاهی اوقات اجتناب ناپذیر میشود پس باید این حالت را هم تجربه کنید. قبل از شروع کار حتماً لباس کار مخصوص جوشکاری بپوشید و از کلاه ماسک و دستکش ساق بلند استفاده نمایید تا آسیب نبینید.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*