گلهای کاکتوس و روش‌های نگهداری کاکتوس

بدلیل اینکه کاکتوس‌ ها و گیاهان برگ گوشتی اغلب رشد کندی دارند و نسبت به دیگر گل‌ها و گیاهان از شکل و فرم مناسب‌ تر و اندازه کوچکتری برخوردارند، نگهداری آن‌ها در منازل و آپارتمان‌ها اهمیت ویژه ای دارد. در این مقاله نکاتی مهم در مورد این گیاهان زیبا و دوست داشتنی ذکر شده که مطالعه آن برای دوستداران کاکتوس حائز اهمیت می باشد.

ویژگیهای گل کاکتوس‌
کاکتوس‌ ها گیاهانی گوشتی هستند که با محیط‌های خشک بیابانی و کویری کاملا سازش یافته‌اند. ساقه متورم، گوشتی و آبدار این گیاهان فاقد برگ است و برگ‌ها تبدیل به خار شده اند. کاکتوس‌ها در اندازه‌های مختلف دیده می‌شوند، از کاکتوس های کروی شکل کوچک گرفته تا کاکتوس های عظیمی که شبیه درخت هستند. خصوصیاتی همچون تبدیل برگ به خار، بزرگ و گوشتی بودن ساقه‌هایی که قادرند آب را به راحتی در خود ذخیره کنند و در نهایت ریشه‌های محکم و گسترده و عمیق آن‌ها سبب شده برای نواحی‌ای که دارای فصل گرم و خشک طولانی‌تری هستند، مناسب باشند.

کاکتوس طی طوفان‌های ناگهانی آب ذخیره کرده و آب ذخیره شده را طی ماه‌های خشکسالی به مصرف می‌رساند.

برخی از گونه های زیبا در کاکتوس ها

۱. هاورتیا (Haworthia)

۲. اچوریا (Echeveria)

۳. کاکتوس پیرمرد یا کاکتوس پشم دار (Cephalocereus)

۴. اچینوپسیس (Echinopsis)

۵. ژیمنوکالیسیوم (Gymnocalycium)

۶. لوبیویا (Lobivia)

۷. مامیلاریا (Mammillaria)

۸. نوتوکاکتوس (Notocactus)

۹. اپونتیا (Opuntia) – زبان مادرشوهر

۱۰. سرئوس (Cereus)

۱۱. کلیستوکاکتوس (Cleistocactus)

۱۲. فروکاکتوس (Ferocactus)

۱۳. پیلوزسرئوس (Pilosocereus)

۱۴. آستروفیتوم (Astrophytum)

۱۵. استاپلیا (Stapelia)

۱۶. ربوتیا (Rebutia)

نیازهای اکولوژیکی کاکتوس ها

نور: کاکتوس به نور فراوان نیاز دارند و قرار دادن آنها در داخل اتاق و پشت پنجره های جنوبی بسیار مناسب است. در صورت ناکافی بودن نور طبیعی، نور مصنوعی نیز میتواند به عنوان مکمل، به کار رود.

آبیاری: در طی فصل رشد فعال کاکتوس باید بیش از دوران استراحت آبیاری شود. برنامه خاص و تعریف شده ای برای آبیاری کاکتوس وجود ندارد و برنامه آن به گلدان، خاک، آب و هوا و عوامل مشابه بستگی دارد.
بهترین روش برای تعیین مقدار آب مورد نیاز کاکتوس، این است که گیاه را مدتی با دقت زیرنظر بگیرید. هنگام آبیاری سعی کنید تمام سطح خاک خیس نشود و مراقب خروج آب نیز باشید. دور بعدی آبیاری باید در زمانی باشد که خاک کاکتوس کاملا خشک شده باشد. ساده ترین روش حصول اطمینان از خشکی خاک این است که یک خلال دندان را با احتیاط در خاک فرو کنید، اگر خلال دندان نمناک شد، باز هم یکی دو روز صبر کنید. گیاه در فصل استراحت خود تنها چند هفته یکبار به آبیاری نیاز دارد.

دما: کاکتوسها میتوانند در فصل رشد خود دمای ۳۲ تا ۳۸ درجه را تحمل کنند و بهترین دما در فصل استراحت آنها، ۷ تا ۱۲ درجه سانتیگراد است. این دمایی است که کاکتوس در محل طبیعی زندگی با آن روبرو میشود. هوای سرد در فصل استراحت، میتواند به گل دهی گیاه در فصل رشد منجر شود.

کوددهی: کاکتوس در طی پاییز و زمستان تنها هر دو تا سه ماه یک مرتبه به کود احتیاج دارد. یک کود کم ازت برای کاکتوس مناسب است. کودهایی که به تدریج در خاک آزاد میشوند نیز برای کاکتوس مناسب هستند، اما این کودها تنها یک مرتبه در بهار به خاک افزوده میشوند.

خاک: میتوان با مخلوط کردن یک قسمت خاک گلدان با یک قسمت ماسه و کمی شن برای عبور راحت تر آب، خاک مناسبی تهیه کنید.
لایه های خاک کاکتوس: ۱-ریگ ریز ۲-خاک گلدان + ماسه ۳- خزه یا پوست برنج ۴- ریگ یا خرده سفال.

گاهی در وقت جابجایی کاکتوسها مشاهده می شود که ریشه گیاه وضع مناسبی ندارد و حالت پوسیده پیدا کرده است در این حالت بهترین راه هرس کردن ریشه می باشد و باید فقط ریشه هایی را باقی گذاشت که سالم و قوی باشد،درصورتی که تمام ریشه وضع نامناسبی داشت از بریدن تمام ریشه ها نترسید.ریشه های جدید سریعا رشد خواهند کرد.معمولا پس از جابجایی گلدان و اصلاح ریشه ها تا ده روز نباید به گیاه آب داد.

روش تکثیر کاکتوس ها

بیشترین و متداول ترین نحوه تکثیر کاکتوس ها از طریق پاجوش های هوایی یا زمینی، قلمه ساقه و در شرایط مناسب تکثیر از طریق بذر می باشد. قلمه زدن قسمت های مختلف گیاه نیز یکی از راه های ساده و پرطرفدار تکثیر بسیاری از گونه ها می باشد. پیوند زدن هم معمولا به عنوان یکی از روش های تکثیر در نظر گرفته می شود اما این روش معمولا برای گونه هایی استفاده می شود که یا بسیار کمیاب و کند رشد بوده و یا به تنهایی قادر به رشد در خاک نیستند مانند گونه های فاقد کلروفیل

۱. قلمه زدن: ازدیاد بیشتر گونه‌های کاکتوس با روش قلمه زدن در بهار و تابستان انجام می‌شود. قلمه‌ها را معمولا از سرساقه یا بخشی از ساقه انتخاب می‌نمایند. قلمه انواع کاکتوس‌های راکتی شکل (اپونتیا) بدین گونه است که از یک اندام کامل و یا بخشی از یک اندام برای کشت استفاده می‌شود.

برای گرفتن قلمه از ساقه، ساقه‌های گوشتی را به اندازه های کوچکتر تقسیم، آنگاه سرشاخه‌ها را با نشانه‌ای مشخص کرده (برای جلوگیری از وارونه کاشتن) و به مدت یک هفته آنها را در محیط سایه قرار می‌دهیم تا خشک شوند. سپس ته قلمه را در خاک فرو می‌نمایند تا پس از ریشه‌دار شدن قلمه‌ها، گیاه تازه‌ای پدید آید.

۲.پاجوش: کاشت پاجوش که خود گیاهانی کوچک در کنار شاخه اصلی هستند از دیگر روش‌های تکثیر می‌باشد. با جدا کردنکاکتوس‌های کوچکی که در بخش‌های زیرین گیاهان بزرگر پدید می‌آیند، با کاشت آنها در مخلوط خاک ماسه‌ای مرطوب در سایه به خوبی ریشه‌دار خواهند گردید و هر یک از گیاهان کوچک تبدیل به یک کاکتوس بزرگ خواهند گردید.

۳. بذرکاری: از روش های دیگر ازدیاد کاکتوس ها است . در تمام فصول سال می توان بذرکاری کرد ولی برای جلوگیری از مرگ گیاه به خاطر خطر سرما بهترین زمان بهار و تابستان است

کاکتوس ها در آغاز رویش نیاز به سرما و گرما دارند . (دمای روز۳۰ – ۳۵ و شب ۲۰ -۲۵ درجه سانتیگراد) زمانیکه کاکتوس ها ی دانه زاد تا اندازه ای بزرگ شدند و بستر آنها تنگ شد ، آنها را درون جعبه کاشت نشا در مخلوطی از ﭘیت و خاک و ماسه نشا می کنیم.

۴. پیوند زدن: پیوند زدن کاکتوس ها نیز مسئله ای است که توجه بسیاری از دوستداران گلها و گیاهان را به خود جلب می کند. اگرچه پیوند زنی یکی از روشهای تکثیر این گیاه محسوب می شود اما بسیاری از پرورش دهندگان سعی می کنند تا با پیوند زدن انواع مختلف کاکتوس بر روی هم ، گیاهانی با منظره ای جالب توجه ایجاد کنند. به هر حال دلیل هر چه که باشد اصول انجام کار فرقی نمی کند. کلاکتوسها را در هر سنی می توان روی هم پیوند زد اما بهتر است که کاکتوسی را که پیوندک (قسمت بالایی) را تشکیل می دهد، گیاهای جوان و به سن یک یا دو ساله باشد. ساده ترین روش پیوند زنی این است که پیوندک را به طول چند سانتیمتر از قسمت جوانه انتهایی ساقه و یا شاخه ها به شکل افقی برید. سپس سر کاکتوسی را که نقش پایه را دارد نیز به وسیله چا قو و یا تیغ تیز به شکل افقی قطع کرد و این دو را بر روی هم قرار داد و یا اصطلاحا سوار کرد. با فشار ملایم پیوندک بر روی پایه اتصال آنان را محکم تر می کنیم.

برای اتصال و استحکام بیشتر پیوندک بر روی پایه می توان از نوارهای پلاستیکی نیز استفاده کرد. این نوارها در حدود ۳-۲ هفته می توانند باقی بمانند و سپس برداشته شوند. البته سوار کردن پیوندک بر روی پایه ظرافت کاری خود را نیز دارد. زیرا اصولا گیاهان در درون ساقه خود لایه ای با نام آوند دارند که نقش آنان تولید سلولهای جدید است. حال اگر در زمان پیوند زنی بتوان طوری پیوندک را بر روی پایه قرار داد که آوند آنان با یکدیگر تماس داشته باشند، بعد از مدتی و با تولید سلولهای جدید، پیوندک و پایه با یکدیگر ارتباط بر قرار خواهند کرد و اصطلاحا جوش خواهند خورد.

اهمیت ویژه پیوندزدن در کاکتوس‌ها
۱. برخی از کاکتوس‌ها دیرگل یا دیر بذر بوده و هیچ‌گاه در شرایط کاشت، گل و بذر هم تولید نمی‌کنند. از
همین‌رو برای تکثیر آنها افزون بر قلمه‌زدن، کاشت پاجوش و … پیوند زدن یکی از را‌ه‌های مناسب ازدیاد به شمار می‌رود.

۲. معمولا در کاکتوس‌های دانه‌زاد زمان زیادی به طولا می‌کشد تا گیاه بزرگ شده و تولید گل نماید. تجربه نشان داده که کار پیوند‌زدن، گیاه را زودرس نموده و زمان گلدهی را به جلو می‌اندازد.

۳. پیوند انواع کاکتوس‌ها در روی گونه‌های مختلف به سادگی انجام می‌گیرد و سرعت جوش خوردن نیز به سبب وجود بافت‌های هادی کاکتوس‌ها می‌باشد. بافت‌های هادی یاد شده، بخش بزرگی از سطح میانی استوانه مرکزی را اشغال نموده و در نتیجه تماس آنها با بافت‌های هادی پیوندک به آسانی انجام گرفته و درصد جوش خوردن پایه و پیوندک هم افزایش می‌یابد.

۴. از دیدگاه تماشای ظاهری نیز دو گیاه مختلف‌الشکل که بر روی هم پیوند زده می‌شوند، بسیار زیبا و دیدنی خواهد بود.

۵. با انجام پیوند، ویژگی‌های خالص ارثی پیوندک بر خلاف حالت بذری دگرگونی نیافته و به گفته دیگر گونه‌های کمیاب زیبا دوست داشتنی، همگی ویژگی‌های خود را حفظ می‌نمایند.

۶. پاره‌ای از کاکتوس‌ها به خودی خود شاخه یا ساقه زیادی تولید نمی‌کنند ولی بریدن جوانه انتهایی سر آنها برای تهیه پایه سبب می‌شود که در بن گیاه شاخه‌ها و ساقه‌های بسیاری به وجود آید که بعدها برای گرفتن قلمه کاربرد خواهند داشت.

۷. گاهی در برخی از کاکتوس‌ها به دلایل گوناگون، ریشه دوام زیادی نکرده، آسیب دیده و از بین می‌رود. از این رو، احتمال از بین رفتن خود گیاه نیز بالا می‌رود، در این زمینه هم، می‌توان کاکتوس بدون ریشه را روی پایه قوی و محکم دیگر پیوند زد و دوباره گیاه را زنده، جوان و شاداب نمود. در زمینه پیوند کاکتوس‌های گرد بر روی کاکتوس‌های ستونی، یک قیم چوبی راست در کنار پایه در خاک گلدان فرو می‌نمایند. آنگاه یک تخته تیغه‌ای کوچک را هم به گونه عمودی روی سر قیم و پیوندک قرار داده سپس دو عدد سنگ یا وزنه کوچکی را روی تیغه افقی می‌گذارند و سپس با فشار اندکی، چسبندگی پایه و پیوندک کامل می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*